Migrena jest chorobą, która może całkowicie wykluczyć chorego z aktywności zawodowej i społecznej. Nasilone bóle głowy, którym niejednokrotnie towarzyszy światłowstręt, nadwrażliwość na dźwięki, nudności czy wymioty, w dużym stopniu ograniczają, a niejednokrotnie całkowicie uniemożliwiają wykonywanie jakichkolwiek czynności [1]. Dużo łatwiej poradzić sobie z atakami, gdy chory znajduje się
w domu: może wtedy odizolować się od źródła światła czy hałasu i położyć się do łóżka, przespać się. Gorzej sytuacja wygląda, gdy atak migreny zdarza się w pracy. Jest to sytuacja niekomfortowa zarówno
dla chorego – nie ma możliwości odcięcia się od drażniących bodźców, jak i dla pracodawcy –
pracownik jest znacznie mniej efektywny w wykonywaniu swoich obowiązków. Ponadto chory stresuje
się zaistniałą sytuacją, co dodatkowo nasila ból głowy.

Zasada 1. Szybko reaguj na pierwsze symptomy

Zażycie leków po pojawieniu się pierwszych symptomów migreny jest warunkiem koniecznym do efektywnego leczenia bólu. Ból głowy z czasem się nasila, a w rozwiniętej fazie choroby, gdy dochodzi
do pobudzenia kolejnych neuronów, leczenie staje się mniej skuteczne i częściej dochodzi do nawrotów choroby. Stosowanie leków jest konieczne u wszystkich chorych, gdyż niezahamowanie bólu może prowadzić do niezwykle nasilonych napadów, a także może skutkować szybkim pojawieniem się
kolejnych. Po kolejne dawki leku powinno się sięgać dopiero po upływie odpowiedniego okresu czasu –
w zależności od rodzaju i przyjętej dawki leku. Dawkowanie preparatu należy skonsultować z lekarzem
lub farmaceutą [1].

Zasada 2. Stosuj właściwe dawki leków

Leki bez recepty

Najczęściej pacjenci sięgają po niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) dostępne bez recepty. Leki te
są dosyć skuteczne, pod warunkiem spełnienia dwóch zasad leczenia: szybkiej reakcji na pierwsze symptomy oraz stosowania odpowiednio wysokiej dawki, rekomendowanej w leczeniu migreny. Najczęstszym błędem jest zażywanie w zbyt niskich dawkach, co często doprowadza do ich
nadmiernego użycie i w konsekwencji do pojawienia się powikłania . Najpopularniejszymi lekami są preparaty zawierające paracetamol, kwas acetylosalicylowy, ibuprofen, metamizol sodowy, diklofenak, naproksen czy połączenie kwasy acetylosalicylowego z paracetamolem lub kofeiną. Zalecane dawki jednorazowe wynoszą odpowiednio [3]:

  • kwas acetylosalicylowy 1000 mg
  • paracetamol 1000 mg
  • diklofenak 50 – 100 mg
  • ibuprofen 200 – 800 mg
  • naproksen 500 –1000 mg
  • kwas acetylosalicylowy 250 mg + paracetamol 200-250 mg + kofeina 50 mg

Program „ Zrozum lepiej swoją migrenę z Excedrin Migrastop” został zainaugurowany specjalnie dla osób cierpiących na migrenę.

Warto zauważyć, że dawki te są 2–3 razy większe niż standardowe, stosowane w leczeniu zwykłego
bólu. Nie należy więc bać się zażywania kilku tabletek na raz, trzeba jednak uważać, by nie przekroczyć
maksymalnej dziennej dawki spożycia (informacje zawarte w ulotkach). Obawę rodzi jedynie ryzyko występowania działań niepożądanych po tak dużych dawkach. Najczęstszym działaniem niepożądanym po NLPZ są zaburzenia żołądkowo-jelitowe (np. bóle brzucha, nudności, wymioty), co może nasilać
objawy towarzyszące napadom migrenowym. Należy także ostrożnie je zażywać przy chorobie
wrzodowej, astmie, chorobach nerek, wątroby czy w chorobach układu sercowo-naczyniowego.

Ostatnio na rynku pojawił się preparat złożony, zawierający paracetamol, kwas acetylosalicylowy i
kofeinę w jednej tabletce. Zaletą takiego połączenia jest to, że możemy w nim zastosować
zdecydowanie mniejsze dawki poszczególnych substancji w porównaniu do tych, których powinniśmy używać przy monoterapii. Taki dobór składników może dziwić, gdyż kofeina może być czynnikiem wywołującym napad, jednak doniesienia naukowe potwierdzają, że zastosowana dawka kofeiny jest wystarczająca by wzmocnić przecibólowe działanie paracetamolu i kwasu acatylosalicylowego, a jednoczesnie nie ma potencjału nasilającego migrenę. Niektóre badania wskazują na skuteczność tego połączenia porównywalną do zażycia 50 mg sumatryptanu (najpopularniejszego leku na receptę stosowanego w leczeniu migreny) [6]. Co więcej pacjenci leczący się preparatami złożonymi zauważają skrócenie czasu napadu i rzadziej skarżą się na ich nawroty [4, 5].

Istotne jest to, by nie zażywać leków przeciwbólowych profilaktycznie. Zbyt częste ich stosowanie może prowadzić do zwiększenia częstości występowania napadów migrenowych.

Leki na receptę

Najczęściej używanymi lekami, stosowanymi w celu przerwania napadu migrenowego, są tzw. tryptany. Leki te działają na niektóre receptory serotoninowe, selektywnie zwężając naczynia głowy, hamując uwalnianie bólotwórczych i oddziałujących na naczynia peptydów, tłumiąc rozwój napadu
migrenowego. Leki te okazały się dość skuteczne w leczeniu migreny, choć należy pamiętać, że nadal u
ok. 30% chorych tryptanami nie przynosi pożądanych efektów.

Innym bardzo skutecznym lekiem jest ergotamina (choć wykazuje mniejszą skuteczność niż tryptany).
Jest ona jednak lekiem niewybiórczym i oprócz działania na naczynia mózgowe wpływa na naczynia obwodowe i wieńcowe, co wiąże się z poważnymi ograniczeniami u osób chorych na serce i
nadciśnienie tętnicze [3].

Leki te dostępne są jedynie po przepisaniu przez lekarza, dlatego też chorzy powinni zawsze mieć w zapasie środki przeciwbólowe i przerywające napad migrenowy, gdyż tylko szybka reakcja może
przyczynić się do przerwania narastającego bólu [1, 3].

Zasada 3. Unikaj szkodzących bodźców

Jeżeli jest to możliwe, w pracy należy ograniczyć bodźce nasilające atak migreny, takie jak ostre oświetlenie, miganie ekranu komputera czy hałas. Nie obawiajmy się zrobić sobie przerwy, by wyciszyć pobudzone neurony. Czasem chwila odpoczynku, wyciszenia, zimny kompres (obkurczający naczynia mózgowe), a u niektórych wręcz odwrotnie: ciepły okład, mogą skutecznie powstrzymać rozwój napadu. Nie można zapominać, że stres jest bardzo silnym czynnikiem wywołującym migrenowe bóle głowy. Nie łudźmy się, że w trakcie bardzo silnego napadu będziemy w stanie efektywnie pracować. Nieskuteczna praca staje się dodatkowym źródłem stresu. Jeśli nie udaje się przerwać rozwoju choroby, należy po
prostu w miarę możliwości zwolnić się do domu [1, 2].

Bibliografia

  1. Stępień A, Od patofizjologii do nowoczesnej terapii migreny - aktualny stan badan nad migreną, Terapia, nr 11-12, (249) 2010; str.73-77.
  2. Interna Szczeklika, pod red. Piotra Gajewskiego, Medycyna Praktyczna Kraków 2013, str. 2083.
  3. Evers S, Áfra J, Fresea A, Goadsby PJ, Linde M, May A, Sándor PS; EFNS guideline on the drug treatment of migraine – revised report
    of an EFNS task force, , European Journal of Neurology 2009, 16: 968–98
  4. Goldstein J, Silberstein SD, Saper JR, Ryan RE, Jr, Lipton RB; Acetaminophen, Aspirin, and Caffeine in Combination Versus Ibuprofen
    for Acute Migraine: Results From a Multicenter, Double-Blind, Randomized, Parallel-Group, Single-Dose, Placebo-Controlled Study,
    Headache. 2006 Mar; 46(3):444–53
  5. Annekena K, Evers S, Husstedt IW; Efficacy of fixed combinations of acetylsalicyclic acid, acetaminophen and caffeine in the treatment
    of idiopathic headache: a review, European Journal of Neurology 2010, 17: 534–540.
  6. Goldstein J, Silberstein SD, Saper JR, Elkind AH, Smith TR, Gallagher RM, Battikha JP, Hoffman H, Baggish J; Acetaminophen, aspirin,
    and caffeine versus sumatriptan succinate in the early treatment of migraine: results from the ASSET trial, Headache.
    2005 Sep; 45(8):973-82.